بلاگ
۱۸
آبان
۱۴۰۲
پنجشنبههای رادیو ردیف: آواز سیدحسین طاهرزاده
در حالیکه در ضبطهای صفحات گرامافن طاهرزاده با تنوع و فراوانی تحریرها و به خدمت گرفتن شعر در جهت طراحیِ هرچهبهتر و مناسبتر عبارات موسیقایی روبهروایم، در ضبطهای خصوصی سالهای کهولتِ او سادهتر شدن تحریرها و تأکید بیشتر بر نقش شعر را مشاهده میکنیم؛ ویژگیای که، امروزه، برخی آن را شاخصهٔ «مکتب آوازی اصفهان» میدانند.
۱۱
آبان
۱۴۰۲
فصل ۲: تاریخ ضبط موسیقی در ایران – قسمت ۵
مدت: ۴۶ دقیقه
نخستین سفر هنرمندان موسیقی ایران برای ضبط صفحه به خارج از کشور (پاریس، ۱۲۸۶ شمسی) و مرور اتفاقات، اسناد و آثار ضبطشده در این سفر، موضوع پنجمین شماره از فصل دوم پادکستهای رادیو ردیف است. نخستین مواجههی موسیقیدانان ایرانی با تمدن غرب در سالهای آغازین قرن بیستم و مشکلات مالی پیشآمده پس از بازگشت از سفر که تکثیر و تولید تعدادی از آثار ضبطشده در پاریس را در هالهای از ابهام فروبرده است، از نکات پیرامونی این رخداد مهم به شمار میرود.
۰۴
آبان
۱۴۰۲
پنجشنبههای رادیو ردیف: امجدخانم، زریخانم و افتخارخانم
اولین نمونههای ضبطشده از خوانندگان زن که در سال ۱۲۹۱ در تهران ضبط شدهاند، عملاً آخرین ضبطهای قاجاری هستند که در ایران صورت گرفتهاند. زنانی که در این دوره نمونههایی از هنرشان ضبط شده است امجدخانم، زریخانم و افتخارخانم هستند.
۲۷
مهر
۱۴۰۲
فصل ۲: تاریخ ضبط موسیقی در ایران – قسمت ۴
مدت: ۴۶ دقیقه
ادامه موضوع ضبطهای سال ۱۲۸۴ شمسی همراه بررسی دیگر نمونههای صوتی بهجامانده از هنرمندان در این سال، که عملاً مکمل شماره قبلی است، موضوع قسمت چهارم فصل دوم پادکست رادیو ردیف است. با توجه به تنوع عناوین، هنرمندان و گونههای ضبطشده در این آثار، ضمن مرور محتوای متنوع آنها، برخی نمونههای صوتی بهیادگارمانده نیز در این شماره قابل شنیدن است.
۲۰
مهر
۱۴۰۲
پنجشنبههای رادیو ردیف: بازنشر ضبطهای دوره اول
فهرست صفحات شرکت گرامافون نشان میدهد که بسیاری از این صفحات دورهٔ ضبط تهران ۱۲۸۴ در دورههای بعدی چهار یا پنج بار بازنشر شدهاند. صفحهای که از حسنخان کماجی وجود دارد اولین اثر مستند از تصنیفهای علیاکبر شیدا است که در زمان حیاتش به این شکل ثبت شده است.
۱۳
مهر
۱۴۰۲
فصل ۲: تاریخ ضبط موسیقی در ایران – قسمت ۳
مدت: ۵۵ دقیقه
قسمت سوم به موضوع اختراع صفحه گرامافن و شرح روش ضبط و پخش صدا و تولید صنعتی آن اختصاص دارد. ورود گرامافن به خاورمیانه و مرور اسناد بهجامانده از ضبطهای ایران فرهنگی در سالهای آغازین قرن بیستم و در ادامه آن آغاز فعالیت کمپانی گرامافن در تهران و چگونگی شکلگیری نخستین ضبطها در سال ۱۲۸۴ شمسی، از دیگر بخشهایی است که در این قسمت مورد بررسی قرار گرفته است.
۰۶
مهر
۱۴۰۲
پنجشنبههای رادیو ردیف: خوانندگان دوره اول ضبط، در تهران
ویژگی اصلی دورهٔ اول ضبط (۱۲۸۴، تهران) از ضبطها تنوع نمونههای ضبطشده است. تنوع خوانندگان و نوازندگان درباری، تنوع گونههای مختلف نمونههای صوتی نظیر گفتار، مجالس تقلید (نوعی نمایش مضحک) و نیز اجراهایی از دستههای نوازندگان موسیقی مطربیْ این دوره از ضبطها را در نوع خود بینظیر میسازند.
۱۶
شهریور
۱۴۰۲
فصل ۲: تاریخ ضبط موسیقی در ایران – قسمت ۲
مدت: ۴۱ دقیقه
در قسمت دوم به مرور تاریخی ورود فنوگراف (نخستین دستگاه ضبط و پخش صدا روی استوانه مومی) به ایران در دوره قاجار پرداختهایم. از دربار ناصری و مظفری تا منزل رجال نامدار این دوره. در کنار مرور تاریخی اسناد مکتوب، مجموعهها و نمونههای شناختهشده و بازیافت شده نیز همراه پخش صداهایی از آنها معرفی شدهاند.
۰۹
شهریور
۱۴۰۲
پنجشنبههای رادیو ردیف: ضبطهای آکوستیک دوران قاجار
در زمستان سال ۱۲۸۴ نمایندگانی از شرکت انگلیسی گرامافون به ایران میآیند. این گروه از ضبطها، با تعدادی بالغ بر ۲۱۵ صفحه، متنوعترین دورهٔ ضبط صفحه در ایران است. موزیک نظام، نمایش و تئاترهای گفتاری، ساز و آواز موسیقیدانان درباری و غیردرباری و نمونههایی از گفتار شاه و درباریان از جمله موضوعات این ضبطهاست.
۰۲
شهریور
۱۴۰۲
فصل ۲: تاریخ ضبط موسیقی در ایران – قسمت ۱
مدت: ۳۹ دقیقه
مروری بر تلاشهای صورتگرفته از اواسط قرن نوزدهم میلادی که نهایتا به اختراع فنوگراف، دستگاه ضبط و پخش صدا روی ورق قلع و پس از آن استوانه مومی، توسط توماس آلوا ادیسُن در سال ۱۸۷۷م منجر شد، آغازی است بر فصل دوم پاکستهای رادیو ردیف با موضوع تاریخ ضبط موسیقی در ایران. به موازات معرفی این دستگاه و انواع پیشرفتهتر آن، در این قسمت شرحی اجمالی از نحوه کار این فنآوری و ویژگیهای خاص و منحصربهفرد آن نیز آمده است.
۲۶
مرداد
۱۴۰۲
پنجشنبههای رادیو ردیف: فناوری ضبط و پخش با استوانههای فنوگراف
سرآغاز تاریخ ضبط صدا را اختراع دستگاه «فنوگراف ورق قلع» توسط توماس ادیسون میدانند؛ دستگاهی که بعدتر توسط خود ادیسون با استفاده از استوانههای مومی بهتر و کاملتر شد. فنوگراف ورق قلع آغازی مهم در شروع صنعت ضبط بود، هرچند بهخاطر مشکل تعویض صفحه و شیارهای خیلی ظریف کاربردی نشد.
۰۵
تیر
۱۴۰۲
ردیف موسیقی ایرانی؛ ابزار درک ساختار، سرمشقی برای خلق اثر
«ردیفِ موسیقی برای یاد گرفتنِ موسیقی است نه برای اجرا. کسی که میخواهد موسیقیدانِ ایرانی شود باید ردیف موسیقی ایرانی را یاد بگیرد.»
- فرامرز پایور، برنامه شماره ۶۵ بررسی موسیقی ایران
این نوع نگاه به ردیف، به مثابه ابزار و بنیانی برای خلق، طبعا در شکل انتقال آن به هنرجو تاثیر میگذارد و در طول زمان هنرجو نیز ضمن درک چهارچوبها و ظرایف ردیفهای روایت شده به انگیزهی خلق اثر با بیان شخصی در تدوام یک سنت تاریخی میرسد...